DNA Hollandse karper in gedrang

Foto: Pixabay

Het DNA van de Hollandse karper is in het gedrang. Onderzoeker en masterstudent Sebastiaan Rückert van de Universiteit van Amsterdam is daar achter gekomen bij zijn onderzoek voor de stichting RAVON die onderzoeken doen op het gebied van reptielen, amfibieën en vissen.

Kroeskarper

Volgens Rückert is de kroeskarper de enige van oorsprong Nederlandse karperachtige vissoort die zich kan kruisen met uitheemse karpersoorten. Tijdens zijn onderzoek, heeft Rückert genetische veranderingen in de zeldzame vissoort gevonden die ertoe kunnen leiden dat de kroeskarper op termijn verdwijnt. Door het verdwijnen van kleine wateren in moerasgebieden en uiterwaarden is de soort de afgelopen jaren in aantallen achteruit gegaan. Maar de veranderende leefomgeving is niet de enige bedreiging voor deze kwetsbare karpersoort, aldus het onderzoek van Rückert.

Hybrides

Aanleiding voor het onderzoek zijn resultaten uit omringende landen die aantonen dat karperachtigen zich kunnen kruisen. Met dat gegeven besluit Rückert een vergelijkbaar onderzoek in Nederland te starten. Reden voor het onderzoek is dat karpersoorten voor het oog gelijke kenmerken hebben, waarop hij heeft besloten om een onderzoek te doen naar de aanpak op genetisch niveau. Met hengel en schepnet halen Rückert en zijn collega’s van RAVON exemplaren uit tien populaties om stukjes van de vin af te nemen. Het daaropvolgende laboratoriumwerk op de UvA, onder begeleiding van docent Hans Breeuwer en anderen, bestaat uit een analyse op het mitochondriaal en ribosomale DNA.

Vermenging

Uit de resultaten blijkt dat vermenging met de gewone karper inderdaad plaatsvindt. Eén van de bemonsterde kroeskarperpopulaties bestaat vrijwel geheel uit hybrides tussen de kroeskarper en de gewone karper. Bij de overige populaties zijn deze niet gevonden, maar die hybrides zijn wel bij de gewone karper, goudvis en giebel wel in veelvoud aangetroffen. Voor de onderzoekers is het een indicatie dat een invasie van uitheemse karperachtigen mogelijk gaande is.

Exoten

Waar de exoten vandaan komen legt Rückert uit. ,,Sportvisserij Nederland doet jaarlijks uitzettingen van gewone karper in open water, en hybrides van gewone karper met goudvis in gesloten water. Men gaat ervan uit dat de hybrides die worden uitgezet onvruchtbaar zijn, alleen wijzen onderzoeken uit Australië en Groot-Brittannië anders uit”, zegt Rückert. Dit is nu ook in Nederland gestaafd.

Beeld

Nu het onderzoek is afgerond, wil Rückert graag met het onderwerp verder. ,,Twee locaties waar, op basis van de analyse, duidelijk hybridisatie heeft plaatsgevonden zijn Zandvoort en Zwaag. Deze locaties kunnen verder worden onderzocht naar vruchtbaarheid van de hybride individuen, de wijze van voortplanting en de mate van genenoverdracht. Dat kan een duidelijker beeld geven van wat er nu echt gaande is in onze inheemse onderwaterwereld”, zegt Rückert.

Het team

Sebastiaan Rückert is masterstudent Ecology & Evolution aan de Universiteit van Amsterdam. Voor zijn onderzoek werkte hij samen met Frank Spikmans, Arthur de Bruin en Martijn Schiphouwer van RAVON en Dick Roelofs van de VU. Aan de UvA werd hij begeleid door Hans Breeuwer, Peter Kuperus en Betsie Voetdijk.

Bron: Nature today