Verhaal van de Dag: Bij de tijd over het vermogen van Johannes Coelombie

Foto: Wikipedia

Het Verhaal van de Dag neemt je vandaag 20 jaar mee terug in de tijd, naar 5 januari 1999 als het testament openbaar wordt gemaakt van de bijna 200 jaar eerder overleden Haarlemse klokkenmaker Johannes Coelombie.

(tekst: Wim Meijer)

Openbaar

Vandaag 20 jaar geleden, op 5 januari 1999, wordt het testament openbaar van de Haarlemse klokkenmaker Johannes Coelombie, 194 jaar na zijn overlijden. In bijna 2 eeuwen tijd is nalatenschap gegroeid van zestienduizend gulden tot 9,2 miljoen… en dat valt vies tegen!

De onbeschaamde bedelarije uitroeijen, de armen en noodlijdenden in hun nooddruft verzorgen, aan de kost te helpen en in hun eigen onderhoud helpen voorzien

Intentie

Dat is de intentie van de Haarlemse klokkenmaker Johannes Coelombie, die op 7 mei 1805 overlijdt. De man, een weduwnaar zonder kinderen, leeft in een tijd die zich kenmerkt door grote armoede. Nederland is bezet door de Fransen onder Napoleon Bonaparte, de traditionele linnen- en brouwerijindustrie is ingestort en Coelombie moet toezien hoe Haarlem, zijn stad, wordt overspoeld door bedelaars.

Haarlem in de tijd van Johannes Coelombie, eind 18e eeuw (foto: Noord-Hollands Archief)

 

200 jaar beleggen

Omdat hij geen kinderen had, besluit Coelombie zijn nalatenschap in te zetten ter bestrijding van die armoede. Hij realiseert zich echter dat hij met zijn vermogen van zestienduizend gulden onvoldoende middelen heeft om al zijn idealen te verwezenlijken. De oplossing die hij hiervoor bedenkt, is dat het vermogen tijd moet krijgen om te groeien. En díe tijd neemt hij: Maar liefst 200 jaar!

Testament

De Coelombie ontpopt zich als iemand met een buitengewoon sociale instelling en tevens als iemand met een bijna obsessionele regeldrang. Voor zijn dood stelt hij een testament op waarin hij het volgende regelt:

  • Vanuit de nalatenschap moeten zijn twee dienstbodes en de knecht een soort pensioen ontvangen tot hun dood.
  • Het verdere vermogen moet gedurende 200 jaar worden belegd (of 140 jaar na het overlijden van de laatste dienstbode/knecht)
  • Na die 200 jaar moet het vermogen worden gebruikt om fabrieken op te zetten voor de productie van wollen doeken, linnen en kousen. Verder moet er een spijkerfabriek, een slotenmakerij en een klokkenmakerij komen, alsmede een schapenboerderij voor de productie van wol.
  • De arbeiders van de fabrieken en werkplaatsen moeten afkomstig zijn uit arme gezinnen.
  • Om uitbuiting te voorkomen moeten de arbeiders tenminste 1 gulden per dag verdienen.
  • De erfgenamen die gedurende 200 jaar het vermogen moeten beheren en vervolgens de wensen van Coelombie ten uitvoer moeten brengen, zijn het Nederduisch Gereformeerde Diaconiehuis, het Lutherse Weeshuis en het Roomsche Godshuis, genaamd Sint Jacob

Laatste dienstbode

Op 4 januari 1859 overlijdt de laatste dienstbode Josina Steekers. En dat betekent dat op 5 januari 1999 eindelijk het testament van Johannes Coelombie openbaar gemaakt wordt, waarmee ook bekend zal worden tot welk bedrag die 16000 gulden zal zijn uitgegroeid. Twintig jaar terug zijn de verwachtingen hooggespannen. Alleen al uitgaande van een gemiddeld rendement op spaargeld (4%) zullen die zestienduizend gulden al zijn uitgegroeid tot ongeveer 32 miljoen gulden. Sommige pensioenfondsen en verzekeraars claimen zelfs jaarlijks rendementen te maken rond de 8%, wat na 200 jaar zal hebben kunnen leiden tot een eindvermogen van rond de 50 miljard gulden.

Dubbel gevoel

Het is niet vreemd dat er toch sprake is van enig dubbel gevoel, als bekend wordt dat de belegging uiteindelijk heeft geleid tot een eindkapitaal van 9,2 miljoen gulden (4,14 miljoen euro) Weliswaar is er de blijdschap over het grote bedrag dat ingezet kan worden voor de door Coelombie beoogde doelen, anderzijds hebben de vermogensbeheerders in de laatste 200 jaar iets verkeerd gedaan.

Tabaksverkoper als vermogensbeheerder

De tijd heeft geleerd dat ook professionele beleggers de fout in kunnen gaan. Maar bij de beheerders van het Coelombie-fonds (mensen uit het Haarlemse bedrijfsleven, zoals een tabaksverkoper, kleermaker, boekhandelaar, kruidenier, arts, apotheker, aannemer en een azijnfabrikant) ontbreekt het toch wel ernstig aan kennis op het gebied van beleggingen. Vooral het spreiden van de risico’s blijkt geen sterk punt van de heren.

Eerste Wereldoorlog

Zo bestaat vlak voor de Eerste Wereldoorlog het fonds voor bijna de helft uit Russische Staatsobligaties en aandelen Russische Spoorwegen. Door de Russische Revolutie van 1917 verliezen deze obligaties en aandelen nagenoeg hun hele waarde.

Aandelen Russische Spoorwegen… desastreus voor de Coelombie-nalatenschap (foto: Wikipedia)

 

Amdere aspecten

Ook andere aspecten spelen een rol in de waardevermindering van het Coelombievermogen, zoals de beurskrach van 1929, waarbij de waarde van de aandelen in 3 jaar tijd bijna 90% daalt. En dan, niet te vergeten, de Tweede Wereldoorlog.

Werknemer van Wall Street ruimt de beursvloer na de crash op 24 oktober 1929 (foto: Flickr)

 

Slechts één miljoen gulden na 180 jaar

In 1980 is de waarde van de nalatenschap nog ‘slechts’ 1 miljoen gulden. Het lukt de vermogensbeheerders om het in de daarop volgende 19 jaar nog uit te laten groeien tot de uiteindelijke 9,2 miljoen gulden, die kan worden verdeeld over de drie erfgenamen.

Daadwerkelijk

Helaas blijkt het vermogen ook nu te klein om daadwerkelijk alles uit te voeren wat Coelombie voor ogen heeft gehad. De drie organisaties zetten het geld nu in voor projecten voor de opvang van dak- en thuislozen, de zorg voor ouderen, gevangenen en jongeren en voor werkgelegenheidsprojecten voor jongeren.

Warren Buffet doet het beter

Overigens is Coelombie niet de enige zakenman met een sociaal hart. Zo maakt de Amerikaanse beleggingsgoeroe Warren Buffett op 26 juni 2006 bekend dat hij 37 miljard dollar zou geven aan liefdadigheidsorganisaties. Hij kan ’t missen, want zijn huidige vermogen wordt nog steeds geschat op 81,5 miljard dollar, een vermogen dat hij in 60 jaar heeft vergaard door te beleggen op de beurs. Daar kunnen de vermogensbeheerders van Johannes Coelombie een voorbeeld aan nemen. Johannes Coelombie wordt begraven in het Noordentransept van de oude St. Bavokerk te Haarlem waar zijn graf nog steeds te vinden is.

(foto: Charles Duijff)

article
10890
Bij de tijd
Het Verhaal van de Dag neemt je vandaag 20 jaar mee terug in de tijd,
https://zandvoort.nieuws.nl/algemeen/10890/verhaal-van-de-dag-bij-de-tijd-over-het-vermogen-van-johannes-coelombie/
2019-01-05T17:23:06+00:00
https://cdn.nieuws.nl/media/sites/391/2019/01/06143315/Verhaal-van-de-dag-050119-Wikipedia.jpg
Coelombie
Algemeen, Cultuur & Welzijn